Voorstelling Cahier #2 - Schoolvoorbeelden over kunstinterventies in scholen

• Vlaams Bouwmeester

Brussel, 13 november 2009 - Gisteren stelden Vlaams Bouwmeester Marcel Smets en zijn team in de basisschool Sint-Ursula in Laken "Cahier #2 Schoolvoorbeelden. Over kunstinterventies in scholen." voor. In de reeks Cahiers belicht de kunstcel van de Vlaams Bouwmeester aspecten van beeldende kunst in de openbare ruimte, vanuit een zo breed mogelijke - algemeen maatschappelijke en culturele - invalshoek. In Cahier #1 stond de verkeersrotonde als context voor kunst in de kijker. Cahier #2 neemt de ambitieuze inhaaloperatie in de scholenbouw als uitgangspunt om een duidelijker beeld te geven van de mogelijkheden en kansen die kunst in opdracht in een schoolse context kan genereren.

De context
De kunstcel van de Vlaams Bouwmeester biedt niet alleen begeleiding, ondersteuning en advisering van publieke opdrachtgevers, maar treedt ook op als directe initiator en opdrachtgever van artistieke projecten die niet rechtstreeks samenhangen met een externe opdracht of bouwproject. Deze laatste rol neemt de cel op naar aanleiding van actuele maatschappelijke discussies en/of van vragen of problemen waarmee het in zijn dagelijkse werking (of de werking van Vlaams Bouwmeester als geheel) geconfronteerd wordt. Cahier #2 vormt vanuit die idee de geschreven neerslag van een theoretisch en artistiek onderzoek naar de mogelijkheid, de zin en onzin van artistieke interventies in schoolgebouwen.

In 2006 is de Vlaamse regering een belangrijk engagement aangegaan voor een ambitieuze inhaaloperatie in de scholenbouw. Vanuit zijn rol als de bewaker van de architecturale kwaliteit in Vlaanderen is de Vlaams Bouwmeester nauw betrokken bij deze inhaaloperatie. Met een hele reeks nieuwbouw- en verbouwingsprojecten in het vooruitzicht rees bij de kunstcel de vraag of er in een school ook ruimte is voor artistieke ingrepen. Om dat te onderzoeken, nodigde de cel een aantal hedendaagse beeldende kunstenaars, met uiteenlopende achtergrond, uit om de school als 'actieterrein' te verkennen. Zeven kunstenaars gingen op de uitnodiging in. Jumana Emil Abboud, Sarah & Charles, Peter Downsbrough, Marie-Ange Guilleminot, Bren Heymans, Aimé Ntakiyica en Benjamin Verdonck ontwikkelden elk in dialoog met een welbepaalde school een voorstel. De kunstenaars hadden de keuze uit een 20-tal scholen, die de kunstcel samen met haar collega's van de Open Oproep en de cel scholenbouw selecteerde. De criteria die hierbij gehanteerd werden, waren: in een bouwproces betrokken zijn en in dat kader al blijk gegeven hebben van ambitie, nieuwsgierigheid, openheid...

Cahier #2: inhoud
De artistieke projecten die de kunstenaars ontwikkelden, vormen het hart van Cahier #2 Schoolvoorbeelden. De schetsen en ontwerpen zijn telkens vergezeld van een korte toelichting en worden voorafgegaan door beknopte informatie over de school en het schoolbouwproject. Naast een voorstelling van de kunstenaars door Rolf Quaghebeur, huidig artistiek adviseur van de Vlaams Bouwmeester, en de voorstelling van de artistieke projecten zelf biedt het Cahier een theoretische omkadering van kunst in scholen. Zo schetst Katrien Laenen, artistiek coördinator van de kunstcel waarom het decreet over de integratie van kunst in schoolgebouwen tot nu toe grotendeels dode letter is gebleven. Fotografe Charlotte Lybeer laat met haar beeldessay in opdracht zien dat het integreren van kunstwerken in Vlaamse schoolgebouwen toch een zekere traditie kent. Kunsthistorica Pieternel Vermoortel schreef - ter vergelijking - een bijdrage over de werkwijzen en realisaties met betrekking tot kunst in opdracht in schoolgebouwen in Nederland en Groot-Brittannië.

Tot slot werd in het Cahier een dvd met 2 videofilms opgenomen: 'De Perfecte School' van Wim Cuyvers en Jan Masschelein en 'Ideaaahhhl' van Franciska Lambrechts. Beide films stellen het al dan niet publieke karakter van het schoolgebouw in vraag.

Basisschool Sint-Ursula in Laken: het actieterrein van Marie-Ange Guilleminot
De gloednieuwe basisschool Sint-Ursula in Laken vormde de aangewezen plek om het tweede Cahier voor te stellen. De school van Tom Thys en Adinda Van Geystelen i.s.m. Bureau Bouwtechniek vormt een mooi voorbeeld van doordachte en inspirerende schoolarchitectuur. Bovendien werkt de Franse kunstenares Marie-Ange Guilleminot momenteel, in nauw contact met de school en de kunstcel van de Vlaams Bouwmeester, aan een project voor de school en lichtte ze haar ontwerp gisteren persoonlijk toe.

Marie-Ange Guilleminot maakt objecten die bedoeld zijn om de dialoog uit te lokken tussen mensen. Dat proces en deze overdracht zijn belangrijker dan het object zelf. In samenspraak met de architecten van Sint-Ursula en het schoolteam bedacht ze het project Le livre de seuil, een reeks in grijs vilt uitgevoerde 'boeken', die exact de afmetingen hebben van een betonsteen. In de bladzijden van elk boek werden zolen voorgesneden, die via een eenvoudig knoopsysteem tot slippers kunnen worden omgevormd. Anderzijds kunnen de boeken door de kinderen gebruikt worden als 'bouwstenen' voor het bouwen van een scheidingswand, een labyrint, een hut, etc...

"Met dit tweede Cahier willen we schooldirecties, architecten en kunstenaars vooral stimuleren om na te denken over kunstinterventies in scholen en een inspiratiebron aanreiken", zegt Vlaams Bouwmeester Marcel Smets. " Een school is immers veel meer dan een onderwijsinstelling. Het is een ontmoetingsplaats, een inspiratieoord waar mensen elkaar tegenkomen en in interactie treden maar zich ook kunnen terugtrekken indien nodig of gewenst. Een school moet bovendien bekeken worden vanuit een geïntegreerde visie waarbij rekening gehouden wordt met het inspirerende karakter ervan. In die visie is er onmiskenbaar ruimte voor kunstprojecten in en rond schoolgebouwen." 

* * *

Over Vlaams Bouwmeester
De Vlaams Bouwmeester heeft als opdracht om vanuit een langetermijnvisie, in goed overleg met de verschillende administraties en met de extern betrokken partijen, bij te dragen tot de voorbereiding en uitvoering van het architectuurbeleid van de Vlaamse overheid. Op die manier moet hij een architecturaal kwalitatieve leefomgeving in Vlaanderen helpen creëren. De Vlaams Bouwmeester waakt dus als het ware over de kwaliteit van het bouwbeleid van de Vlaamse overheid.

In de beleidsnota voor de mandaatperiode 2005-2010 stelt huidig Vlaams Bouwmeester Marcel Smets hiertoe het geïntegreerd project als kwalitatieve maatstaf centraal. 5 thema's vormen hierbij de ankerpunten: infrastructuur, sociale woningbouw, erfgoed, landschap en scholen.

Voor meer achtergrondinformatie kunt u terecht bij:
Els Lamberts
T +32 (0)3 466 01 88
E vlaamsbouwmeester@leadsunited.com 

Het boek 'Cahier #2 - Schoolvoorbeelden. Over kunstinterventies in scholen.' is verkrijgbaar op aanvraag via vlaamsbouwmeester@leadsunited.com.